De maanden maart en april zijn altijd weer bijzondere maanden in de tuin. De bomen zitten nog niet in blad, en dat betekent dat de zon direct toegang heeft tot de struiklaag en de kruidlaag, dicht bij de grond. De vroegbloeiende heesters en de voorjaarsbloeiers op de grond reageren snel op de warmte en het licht van de zon. Ze belonen ons ieder jaar weer met spannende – vaak felle – kleuren op een moment dat de bomen er nog winters uitzien. Als dat geen lentegevoel geeft!
Voorjaarsbloeiers in de kruidlaag zijn er in soorten en maten. Sommigen hebben bolletjes of knolletjes en er zijn ook planten met wortelstokken. Deze wortelstokken, bollen en knollen bevatten veel voedselreserves die ervoor zorgen dat de planten in het voorjaar een vroege spurt kunnen maken. Een paar soorten die momenteel bloeien zijn de blauwe druifjes (met een bolletje), narcisjes (ook met een bolletje) en vingerhelmbloemen (met een knolletje).
Andere voorjaarsbloeiers, zoals het gevlekt longkruid en het bosviooltje, zijn vaste planten waarvan de knoppen op of vlak onder de grond overwinteren. Op deze manier komen ze bij de eerste zonnestralen supersnel op gang. In de winter worden deze knoppen beschermd door het afgevallen blad dat in de borders blijft liggen. We noemen dit soort planten wel hemikryptophyten, een botanische term die samengesteld is uit Oudgriekse woorden (hemi = half; kryptos = verscholen; phuton = plant).
Op dit moment duiken overal in de tuin de lilakleurige bleeksporige bosviooltjes op. Ze zijn maar klein, en bloeien vlak boven het oppervlak, maar een oplettende bezoeker zal ze zeker zien. Het is een kort genoegen, want de viooltjes zullen al snel overgroeid raken door andere planten.
In de struiklaag vinden we onder meer Rhododendron x praecox, de vroegst bloeiende rododendron, en ook verschillende soorten schijnhazelaars en enkele cultuurvariëteiten van de Japanse kwee.
Het voorjaar begint nog maar net. Bloeiende bostulpen, kievitsbloemen, sleutelbloemen, Spaanse hyacinten en bloeiend daslook liggen allemaal nog in het verschiet. En bovendien breekt het hoogtepunt van de twee Magnolia x soulangeana aan. Deze oude bomen zijn geplant in de eerste jaren van de tuin (jaren ’40) en hun bloei is ieder jaar weer een spectaculair gezicht.
Dus mis het niet!
Hanneke Schreiber, collectiebeheerder Botanische Tuin Kerkrade – maart 2026
Klik op de foto om deze groter te bekijken.