Vóórdat het voorjaar losbarst…….
Wanneer in de herfst de bladeren van de bomen vallen, zijn de tuinmannen en de tuinvrijwilligers altijd druk met het schoonhouden van de wandelpaden en de gazons, want op die plekken zijn bladeren niet welkom.
Waar het afgevallen blad, en zeker het makkelijk verteerbare blad, méér dan welkom is, is in de borders. En dat heeft met het fenomeen van de bodemkwaliteit te maken.
De Botanische Tuin Kerkrade is op een lemige grondsoort aangelegd. Maar het zijn vervolgens de fysische, chemische en biologische processen, die deze leem – het ‘basismateriaal’ van de tuin – tot leven wekken. Neerslag, vorst en zonneschijn zijn klimatologische verschijnselen die van invloed zijn op de bodem. De flora zorgt voor plantaardige resten van bomen en planten die vergaan tot organisch materiaal. De fauna levert diertjes die de grond omwoelen, organisch materiaal door de grond mengen en zuurstof in de grond brengen. Last but not least is een speciale rol weggelegd voor eencellige of meercellige micro-organismen, zoals bacteriën, schimmels, mijten of wormpjes. Deze micro-organismen gebruiken resten van andere organismen als voedsel.
Kortom: de bodem is één groot levend organisme.
Het dek van afgevallen blad speelt daarbij in meerdere opzichten een belangrijke rol. Het zorgt ervoor dat de bodem luchtig blijft en dat beestjes makkelijker hun werk kunnen blijven doen. Ook kan de bodem beter vocht opnemen. En tot slot dient het blad als voedsel voor alles wat er in en van de bodem leeft, dus ook alle planten en bomen in onze tuin. Top!
Een hoge biologische bodemactiviteit, waarbij het afgevallen blad snel wordt afgebroken tot humus, geeft precies het milieu waar voorjaarsbolletjes c.q. stinzenplanten dol op zijn. Het is iets dat we in de tuin graag willen stimuleren. Het is dan ook een genot om momenteel de eerst bolgewasjes tussen het bladerdek op te zien komen.
Hanneke Schreiber, collectiebeheerder Botanische Tuin Kerkrade – februari 2026
Klik op de foto om deze groter te bekijken.